ท่าเรือมรสุม

ตอนที่ 160 — ปลาเฝ้าคลอง

เสียงลมหายใจของรินดังหอบตามจังหวะฝีเท้าที่ย่ำไปบนพื้นเรือไม้ที่ผุพัง กลิ่นอับชื้นของสาหร่ายเน่าและคาวปลาคละคลุ้งในอากาศยามที่เรือเล็กของเธอค่อยๆ ล่องลอยเข้าไปในคลองแคบที่ชาวบ้านเรียกขานว่า ‘คลองคำสาป’ แสงตะวันที่สาดส่องผ่านกิ่งไม้รกทึบลงมาเป็นหย่อมๆ ราวกับจะเล่นซ่อนหากับความมืดมิดที่ปกคลุมอยู่ภายใน เธอเหลือบมองไปยังสมุดบันทึกเล่มเล็กที่เหน็บไว้ข้างเอว ก่อนจะหยิบมันขึ้นมาเปิด พลิกดูหน้าที่มีภาพวาดของปลาหลากชนิดที่เธอได้พบเจอมาตลอดการเดินทาง แต่ละภาพล้วนมีคำอธิบายสั้นๆ ถึงลักษณะนิสัย แหล่งที่อยู่อาศัย และประโยชน์ต่อระบบนิเวศ “ที่นี่... ไม่น่าจะเหลืออะไรให้ศึกษาแล้วมั้ง” เธอพึมพำกับตัวเอง เสียงที่เปล่งออกมาแหบแห้งเล็กน้อยจากการสูดเอาอากาศปนเปื้อนเข้าไป “ปลาที่จับได้ก็มีแต่พวกตัวเล็กๆ ก้างเยอะ เนื้อน้อย ดูไม่น่าจะดำรงชีวิตรอดได้นานท่ามกลางสภาพน้ำแบบนี้”

เรือของเธอค่อยๆ ลอยเข้าไปลึกขึ้นเรื่อยๆ ความเงียบปกคลุมไปทั่ว มีเพียงเสียงน้ำกระเพื่อมเบาๆ และเสียงท้องเรือที่เสียดสีกับผักตบชวาที่ลอยหนาแน่น รินยกมือขึ้นปัดแมลงวันที่บินตอมใบหน้า เธอถอนหายใจยาว ก่อนจะค่อยๆ ก้มลงมองน้ำใสที่มองเห็นก้นคลองได้จางๆ พลันสายตาของเธอก็สะดุดเข้ากับบางสิ่งบางอย่างที่เคลื่อนไหวอยู่ใต้น้ำ เป็นปลาตัวเล็กๆ สีเงินวาว ลำตัวเพรียวบาง มีครีบหางที่ดูเหมือนจะโปร่งแสง มันว่ายวนไปมาอย่างคล่องแคล่วท่ามกลางกอสาหร่ายที่เกาะอยู่ตามก้อนหิน “นี่มัน… ปลาอะไรกันนะ?” รินอุทานเบาๆ เธอไม่เคยเห็นปลาชนิดนี้มาก่อนเลยสักครั้งในบันทึกใดๆ ที่เธอเคยศึกษา ดวงตาของเธอเบิกกว้างขึ้นด้วยความตื่นเต้น เธอรีบคว้าสมุดบันทึกและดินสอขึ้นมา วางเรือให้ลอยเอื่อยๆ ข้างๆ กลุ่มปลาเหล่านั้น มือเรียวของเธอจรดปลายดินสอลงบนหน้ากระดาษ เริ่มร่างภาพของปลาชนิดใหม่นี้อย่างตั้งใจ เธอพยายามสังเกตทุกรายละเอียดเท่าที่จะทำได้ สีเงินวาวของลำตัวที่สะท้อนแสงระยิบระยับ เกล็ดเล็กๆ ที่เรียงตัวกันอย่างเป็นระเบียบ และดวงตาเล็กๆ สีดำขลับที่ดูเหมือนจะสะท้อนความฉลาด “ลำตัวยาวราวสองนิ้ว… เกล็ดสีเงิน… ครีบหลังยาว… ครีบหางเป็นแฉกเล็กน้อย…” เธอพึมพำไปพลาง วาดภาพไปพลาง

“ดูเหมือนจะชอบอยู่รวมกันเป็นฝูงนะ” รินสังเกตขณะที่ปลาเหล่านั้นว่ายวนไปมาเป็นกลุ่มอย่างเป็นระเบียบ “ไม่เหมือนปลาอื่นที่มักจะหลบซ่อนตัวตามซอกหลืบ” เธอเอียงคอเล็กน้อย พยายามเพ่งมองดูพฤติกรรมของพวกมัน “พวกมันดูแข็งแรงดีนะ ท่ามกลางสภาพน้ำแบบนี้” ความสงสัยเริ่มก่อตัวขึ้นในใจ ปลาชนิดนี้สามารถมีชีวิตรอดและสืบพันธุ์ได้อย่างไรในคลองที่ดูเหมือนจะเสื่อมโทรมเช่นนี้? เธอค่อยๆ หย่อนเบ็ดลงไปในน้ำอย่างเงียบเชียบ หวังว่าจะจับตัวอย่างสักตัวมาตรวจสอบ แต่พวกมันก็ว่องไวเกินไป เพียงแค่เบ็ดแตะผิวน้ำเพียงเล็กน้อย พวกมันก็รีบว่ายแตกฮือหายเข้าไปในกอสาหร่าย “ให้ตายสิ… ไวเหมือนปลาตะเพียนน้ำตื้นเลย” รินสบถเบาๆ แต่ก็ไม่ได้รู้สึกหงุดหงิด เธอเข้าใจดีว่าความระแวดระวังเป็นสัญชาตญาณการเอาตัวรอดที่สำคัญ “เอาเถอะ ไม่เป็นไร อย่างน้อยก็ได้เห็นอะไรที่น่าสนใจ”

เธอตัดสินใจล่องเรือต่อไปตามลำคลอง แต่ภาพของปลาสีเงินวาวนั้นยังคงติดตา รินเริ่มนึกถึงเรื่องราวที่พวกหมอผีริมน้ำเคยเล่าขานถึง 'คำทำนายแห่งดวงดาว' ที่กล่าวถึงราชินีที่จะมาจุติเพื่อรวมโลกเป็นหนึ่ง ว่ากันว่าจะมีสัญญาณบางอย่างปรากฏขึ้นเพื่อบ่งบอกถึงยุคสมัยใหม่ แต่เธอไม่เคยใส่ใจกับเรื่องพวกนั้นเท่าไหร่นัก คิดว่าเป็นเพียงนิทานที่แต่งขึ้นเพื่อสร้างความหวังให้กับผู้คนเท่านั้น แต่ขณะที่เธอค่อยๆ นึกย้อนกลับไปถึงลักษณะของปลาที่เธอเพิ่งพบเจอ ภาพของ 'ปลาอัญมณี' ที่ปรากฏในภาพวาดโบราณของราชวงศ์ที่ล่มสลายก็แวบเข้ามาในความคิด ปลานั้นถูกกล่าวขานว่าเป็นสัตว์ที่อาศัยอยู่ในน้ำบริสุทธิ์เท่านั้น และการปรากฏตัวของมันมักจะหมายถึงความอุดมสมบูรณ์ของผืนน้ำ “น้ำบริสุทธิ์…?” รินทวนคำ “แต่ที่นี่… เป็นคลองคำสาปนะ” เธอค่อยๆ ชะลอเรือลงอีกครั้ง จ้องมองไปยังผิวน้ำที่สะท้อนแสงแดดเป็นประกาย “ถ้าปลาพวกนี้มันต้องการน้ำที่บริสุทธิ์จริงๆ… แล้วทำไมมันถึงมาอยู่ที่นี่ได้?”

ความคิดเริ่มแล่นไปทั่วหัวของเธอ ความเป็นไปได้ต่างๆ นานาผุดขึ้นมาในความคิด อาจเป็นไปได้ว่าระบบนิเวศในคลองแห่งนี้ไม่ได้เสื่อมโทรมอย่างที่เธอเคยคิดไว้ หรือไม่ก็… ปลากลุ่มนี้มีความสามารถในการปรับตัวที่น่าทึ่งอย่างไม่น่าเชื่อ “หรือว่า… มันกำลังจะบอกอะไรบางอย่าง?” รินหยิบขวดน้ำที่เธอเตรียมมา จุ่มมือลงไปสัมผัสผิวน้ำ “น้ำในคลองนี้… ยังมีความเป็นพิษอยู่มาก กลิ่นยังคงติดจมูกอยู่เลย” เธอขมวดคิ้ว “ถ้าปลาที่ต้องการน้ำบริสุทธิ์มาอยู่ที่นี่ได้… แปลว่า… น้ำในคลองนี้อาจจะกำลังดีขึ้น?”

ทันใดนั้นเอง สมองของรินก็เหมือนถูกจุดประกาย ‘ปลาอัญมณี’ ที่ว่ากันว่าเป็นสัตว์ที่อ่อนไหวต่อคุณภาพน้ำอย่างยิ่ง! หากพวกมันมาอยู่ที่นี่ได้ แสดงว่าคุณภาพน้ำในคลองแห่งนี้กำลังมีแนวโน้มที่ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ! นี่มันอาจจะเป็นสัญญาณบ่งบอกว่าการบำบัดน้ำที่เธอและคามินกำลังทำอยู่นั้นเริ่มเห็นผล! “เป็นไปได้! เป็นไปได้จริงๆ!” รินอุทานเสียงดัง ใบหน้าของเธอฉายแววตื่นเต้นระคนดีใจ “พวกมันคือตัวชี้วัด! ตัวชี้วัดคุณภาพน้ำ!”

เธอรีบหยิบสมุดบันทึกขึ้นมา เปิดไปยังหน้าว่างๆ แล้วเริ่มจดบันทึกอย่างรวดเร็ว “ปลาชนิดใหม่… พบในคลองคำสาป… ลำตัวสีเงินวาว… มีความไวต่อคุณภาพน้ำสูง… สามารถบ่งชี้ถึงการเปลี่ยนแปลงของสภาพน้ำได้อย่างชัดเจน” เธอหยุดชะงักไปครู่หนึ่ง ก่อนจะเขียนต่อ “นี่คือโอกาสของเรา! โอกาสที่จะพิสูจน์ว่าการฟื้นฟูระบบนิเวศกำลังดำเนินไปในทิศทางที่ถูกต้อง!”

รินค่อยๆ หรี่ตาลง มองไปยังผิวน้ำที่สะท้อนแสงแดดเป็นประกาย เธอเริ่มวางแผนในหัวอย่างรวดเร็ว “เราต้องศึกษาพวกมันให้มากกว่านี้ ต้องรวบรวมข้อมูลให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ เพื่อใช้เป็นหลักฐานยืนยันความสำเร็จของเรา” เธอคิดถึงใบหน้าของนายหัวเดชา ชายผู้ทรงอำนาจที่พยายามเข้ามาแทรกแซงแผนการของเธอ “เขาต้องการพิสูจน์ว่าแผนการของเรานั้นล้มเหลว แต่ถ้าเรามีหลักฐานที่ชัดเจน… หลักฐานจากธรรมชาติเอง… เขาจะปฏิเสธไม่ได้”

“พวกแกต้องอยู่รอดนะ” รินพึมพำกับฝูงปลาที่ว่ายวนไปมา “พวกแกคือความหวังของเรา” เธอออกแรงพายเรือเล็กน้อย พาเรือออกจากคลองแคบ มุ่งหน้ากลับไปยังเรือนแพหลัก หัวใจของเธอเต้นแรงด้วยความหวังและความมุ่งมั่น “เราจะปกป้องพวกแก เราจะทำให้คลองแห่งนี้กลับมาใสสะอาดอีกครั้ง… เพื่อพวกแก… และเพื่ออนาคตของเดลต้าทั้งหมด” สายลมพัดมาเบาๆ พาเอาเสียงกระซิบจากผักตบชวาและกลิ่นไอดินจางๆ ที่ลอยมาจากผืนน้ำ ดวงอาทิตย์เริ่มคล้อยต่ำลง ส่งแสงสีทองอาบไล้ไปทั่วผืนน้ำที่กำลังจะเปลี่ยนเป็นสีดำมืดอีกครั้งในยามค่ำคืน แต่ในใจของรินกลับเต็มไปด้วยแสงสว่างแห่งความหวังที่สาดส่องไปพร้อมกับปลาสีเงินวาวที่เต้นระยิบระยับอยู่ในห้วงคำนึงของเธอ

“พวกแกคือความหวังของพวกเราจริงๆ” เธอพูดกับตัวเองอีกครั้ง มือที่จับพายไม้กระชับแน่นขึ้น “เราต้องรักษาพวกแกไว้ให้ได้” เธอหันกลับไปมองคลองคำสาปอีกครั้ง รอยยิ้มบางๆ ปรากฏขึ้นบนริมฝีปาก “นายหัวเดชา… เตรียมตัวให้ดีเถอะ”

--- รินพบปลาชนิดใหม่ในคลองคำสาป ซึ่งเธอสังเกตว่าเป็นตัวชี้วัดคุณภาพน้ำ เธอจึงวางแผนที่จะศึกษาและอนุรักษ์ปลาชนิดนี้เพื่อใช้เป็นหลักฐานสนับสนุนแผนการฟื้นฟูระบบนิเวศของเธอ